درس اول

زن نمونه

  " و خداوند برای کسانی که ایمان آوردند همسر فرعون را مثال زد ، آن گاه که گفت : پروردگارا ، نزد خودت برای من خانه ای در بهشت بساز و مرا از فرعون و عمل (بد) او نجات بده . " سوره ی تحریم / آیه ی 11

  فایده ی در این آیه ، این است که هیچ کس جز عملش به او سود نمی رساند و به جُرم دیگری بازخواست نمی گردد و برای اطاعت دیگری (به او ) پاداش داده نمی شود ، هر چند خویشاوند نزدیک و ملازم او باشد . در آیه ی قبلی روشن شد که نزدیکی همسر نوح و همسر لوط به دو پیامبر ، به آن ها سودی نرساند .

  و در این آیه بیان کرد که کفر فرعون ، به همسرش آن گاه که مؤمن و فرمان بردار خداوند بلند مرتبه و ترسان از کیفرش بود ، سرایت نکرد . بلکه خداوند او را از کیفرش نجات داد و او را بخاطر ایمان و فرمان برداریش وارد بهشت نمود .

  و سخن او " إذ قالت " یعنی زمانی که همسر فرعون در حالی که خدا را می خواند ، گفت : پروردگارا برای من نزد خودت خانه ای در بهشت بنا ساز و مرا نجات بده – یعنی : و مرا رهایی بخش – از فرعون و عملش – یعنی : مثل عمل بدش – و مرا زا گروه ستمگران – یعنی : آن ها که با کفر خدا به خود ستم کردند و به خاطر آن ، مستحق کیفر ( مجازات ) شدند .

 از پیامبر (ص) روایت شده که فرمود : از میان زنان جهان ، چهار تن تو را کفایت می کنند : مریم دختر عمران ، آسیه همسر فرعون ، خدیجه دختر خویلد و فاطمه دختر محمد (ص) .

  و روایت شده که فرعون فرمان داد که آسیه به چهار میــخ کشیده شده و بالای سرش سنگ مرمر گذاشته شود تا از گفته اش برگردد و گر نه سنگ بر او انداخته شود . پس خداوند جایگاه او را در بهشت به او نشان داد ، و (او) بهشت را برگزید . پس خداوند جانش را گرفت . وقتی که سنگ انداخته شد ، روی پیکری مرده افتاد .

                                                                       از کتاب " التبیان فی تفسیر القرآن " [1] با اندکی تصرف    

 

 

درس دوم 

بلند همتی                                                         نویسنده : منفلوطی[2]

  ( به تحقیق ) یکی از پیشوایان بزرگ از فرزندش سؤال کرد : فرزندم ! در زندگی به دنبال چه هدفی هستی و دوست داری کدامیک از بزرگ مردان باشی ؟ جواب داد : دوست دارم مثل تو باشم . گفت : وای بر تو فرزندم ! مسلماً خود را کوچک و حقیر کرده ای  و از همت خود کاستی . فرزندم ! در آغاز زندگی خود را ملزم نمودم که مانند علی بن ابی طالب شوم و پیوسته می کوشم و تلاش می کنم تا به این جایگاهی که می بینی رسیدم و همان طور که می بینی بین من و علی فاصله ی زیادی است ..!

 بسیاری اوقات مردم بین فروتنی و دون همتی ( خود کوچک بینی ) و بین تکبر و بلند همتی اشتباه می کنند . و فرد خوار و پست را فروتن می انگارند و انسانی که خود را از پستی ها بالا بَرَد و حقیقت جایگاهش ( جایگاه واقعیش ) را بشناسد ، متکبر می نامند ؛ در حالی که فروتنی چیزی جز ادب نیست و تکبر جز بی ادبی . پس انسانی که لبخند زنان با تو روبرو می شود و هنگام صحبت (  تو ) با او به تو گوش می دهد و تبریک گویان با تو دیدار می نماید ، - به گمان آن ها – دون همت نیست ، بلکه بلند همت است  . زیرا فروتنی را به بلند همتی خود شایسته تر یافت ، پس فروتنی کرد  و ادب را والاتر به جایگاه ( موقعیت ) خود دید ( دریافت ) و با ادب شد .

 در میان مردم کسی نیازمند تر از جوینده ی علم به بلند همتی نیست . زیرا نیاز مردم به نبوغ او بیش از نیاز آن ها به نبوغ دیگران از صنعت گران و پیشه وران است . آیا جز این است که صنعت گران و صاحبان مشاغل ، یک نیکی از نیکی های اویند ؟ بلکه او دریای پر آبی است که جوی ها و آبگیرها از آن آب بر می دارند .

 پس ای جوینده ی علم ! بلند همت باش و نباید دیدت به تاریخ بزرگ مردان دیدی باشد که در قلبت ترس و وحشت برانگیزد که کوچک شوی ، همان طور که فرد ترسو در گوش کردن به حکایتی از حکایت های جنگ انجام می دهد . و برحذر باش که نا امیدی بر نیرو و شجاعتت چیره گردد که  ( در آن صورت ) مانند یک فرد نا تـوان و ضعیف تسلیم می شوی .

 ای جوینده ی علم ! تو در رسیدن به هدفت به آفرینشی غیر از آفرینش خود ، فضایی غیر از فضای خود ، آسمان و زمینی غیر از آسمان و زمین خود ، و عقل و ابزاری غیر از عقل و ابزار خود نیاز نداری ؛ اما به نفسی با عزت و همتی عالی نیازمندی .

 

 کلمات و اصطلاحات درس سوم ، ص 19

 

   امتطی : سوار شد ( لا یمتطـي : سوار نمی شود )              أغزر الناس عقلاً : دانا ترین مردم   

   المجد : بزرگی                                                      عیناه : دو چشمش

   نال : رسید ، به دست آورد ( لا ینال : به دست نمی آورد )     الأمر : کار ، وضع ، موضوع ، اتفاق

  العلی : رفعت ، بزرگی                                              غَدا : شد                              

  قدَّم : پیش انداخت                                                     بالغیر : به وسیله ی دیگری

  الحذر : احتیاط                                                        المعتبـِر : پند گیرنده ، عبرت آموز

  لا بدّ : هیچ چاره ای نیست                                          غـَدا بالغیر معتبـِرا : از کار دیگران عبرت گرفت 

  الشهد : عسل                                                          العـِـثار : لغزش

  النحل : زنبور عسل                                                  أقالَ : بخشید ، نادیده گرفت ( مجهول : أُقیلَ )

  منّـع : محافظت کرد ، باز داشت                                   یُقال : بخشوده می شود ، نادیده گرفته می شود                                  

  اجتنی : چید                                                          الرأي : عقل 

  لا یجتنـﻲ النفع : سود نمی برد                                     عَـثـَرَ : لغزید

  بَلـَغَ : به دست آمد ( لا یُبلـَغُ : به دست نمی آید . )               دَبـَّرَ : تدبیر کرد

  السؤل : خواسته ، مقصود                                          العیش : زندگی

  المؤلمة : درد آور                                                   الآراء : (ج رأی ) : فکر ، تدبیر

  تَمَّ : انجام یافت ( لا یتمّ : انجام نمی پذیرد )                      دامَ : دوام یافت ، استمرار پیدا کرد

  المُنـَی : آرزو                                                        الصَّـفـْو : صفا

  أحزمُ الناس : محتاط ترین مردم                                    الخَـطـْب : گرفتاری

  الظمأ : تشنگی                                                       الخِلال : ( ج الخِـلـّة ) : خوی ، منش

  مات من ظمإ ٍ : از تشنگی مرد                                     شَــرُفـَتْ خِـلالـُه : دارای منش شرافتمندانه شد .

  الوِرد : آبشخود ، محل ورود به آبشخور

  الصدَر : محل خروج

 

  درس سوم

چه کسی بر مرکب بزرگواری سوار می شود ؟

 

 1 . کسی که خطر نکند ، بر مرکب بزرگواری سوار نمی شود  .

    و هر که احتیاط کاری را مقـدّم بدارد ، به بلندی و رفعت نمی رسد .

 2 . عسل باید زنبوری داشته باشد که از آن دفاع کند .

    کسی که ضرر( منظور : سختی ) را تحمل نکند ، به سود ( منظور : راحتی ) نمی رسد .

  3 . جز با تحمل سختی به مقصود ( و هدف ) نمی توان رسید .

    و جز با صبر و شکیبایی ، رسیدن به آرزو برای کسی امکان ندارد .

  4 . محتاط ترین ( دور اندیش ترین ) مردم کسی است که اگر از تشنگی بمیرد ،

    تا راه بازگشت را نیابد ، به آبشخور نزدیک نمی شود .

  5 . دانا ترین مردم کسی است که اگر دو چشمش مسأله ای ( چیزی ) را ببیند ، از کار دیگران عبرت گیرد .

  6 . اگر پا بلغزد ، ممکن است نادیده گرفته شود ،

    اما لغزش عقل نادیده گرفته نمی شود .

   ( تحت اللفظی :  شاید آن گاه که پا بلغزد ، گفته شود ؛ در حالی که اگر عقل بلغزد ، گفته نشود . )

  7 . هر که زندگی را با عقل و خرد تدبیر کند ، ( این زندگی ) برایش به صورت صاف وزلال ادامه یابد وگرفتاری ها

     با عذر خواهی به سوی او آیند .

  8 . جز جوانی که خوی و رفتارش شریف شود ( کسی ) به رفعت و بلندی نمی رسد ، ( و در این صورت ) روزگار  

     از فرمانش اطاعت کند .

 

 کلمات و اصطلاحات درس چهارم 

 

الثائرة : زن انقلابی

            مقرّ الحاکم : دارالحکومه

  لم تُـبق ِ لها : برایش باقی نگذاشت                             ارْتـَجَفَ : لرزید ، به لرزه افتاد

  حوادث الدهر : حوادث روزگار                               حماسة الشباب : شور جوانی

  نِعاج : (ج نـَعـْجة ) : گوسفند                                   وَیـْلـﻚ : وای بر تو

  اللبن : شیر                                                       ردَّ    ُ    : جواب داد

  الصُّـوف : پشم                                                   المنصب : مقام

  لتـُواصِـلَ الحیاة َ : تا زندگی را ادامه دهد .                   الحُرّاس : ( ج الحارس ) : نگهبان

  استیقظت : بیدار شد                                             صَرَخَ : فریاد زد

  مذعورة : وحشت زده                                          أذِنَ لها : به او اجازه داد

  صُراخ : فریاد                                                  مرفوعة الرأس : سربلند

  افتقد : از دست داد                                             ما بـﻚِ : تو را چه می شود ؟  

  تـَقـَدَّمَ : پیش آمد ، جلو آمد                                     هازئاً : تمسخر کنان

  وُجَـهاء : ( ج وجیه ) : سر شناس                             نام َ : خوابید

  لا تحزنـﻲ : ناراحت مشو ، غصه مخور                      نـِمْـتُ : خوابیدم

  مُـنـْشَغِـل : مشغول است ، سرگرم است                       أعطوها : به او بدهید  

  أوْصَلَ : رسانـْد

  یُوصِـلوا : برسانند

 

 

  درس چهارم

پیرزن انقلابی

 

   در اطراف روستا پیرزنی بود که حوادث روزگار جز چهار میش چیزی برایش باقی نگذارد که از آن ها شیر و پشم می گرفت تا به زندگی ادامه دهد .

  در صبح یکی از روزها ، روستا با فریاد پیرزن که به دلیل دزدی ، چهار میش خود را از دست داده بود ، وحشت زده از خواب بیدار شد . مردم به کلبه اش آمدند تا راه حلی برای این مسأله پیدا کنند . چهار نفر از سرشناسان روستا جلو آمدند در حالی که هر کدام به او می گفتند : مادر ! ناراحت مباش . ما یک میش به جای آن به تو می دهیم .

  اما پیرزن گفت : فرزندانم ، از لطف شما سپاس گزارم . اما من میش های خود را می خواهم که در پروردنشان زحمت کشیدم و از شما می خواهم تا مرا نزد حاکم ببرید تا در مسأله ی من بنگرد .

  مردی به او گفت : مسلماً حاکم به تو گوش نمی کند . چون او به اموری بزرگ تر از مسأله ی تو مشغول است .

  پیرزن از شنیدن این سخن عصبانی شد و گفت : و آیا مسأله ای بزرگ تر از مسأله ی من وجود دارد ؟

  نهایتاً ( بالأخره ) روستائیان برای این که پیرزن را به دار الحکومه برسانند ، اتفاق نظر کردند .

  ذمانی که ( پیرزن ) به دار الحکومه رسید ، به سوی یکی از دربانان جلو رفت و گفت : من می خواهم با حاکم روبرو شوم .

  مرد با تعجب دهانش را باز کرد و گفت : تو که هستی که با حاکم روبرو شوی ؟

  با تندی گفت : من صاحب حقی هستم که از من دزدیده شده .

  به او گفت : مسلماً حاکم تمام مردم را به حضور نمی پزیرد ، و فقط کسی را می پذیرد که مسأله ی مهمی داشته باشد .

 پیرزن به لرزه افتاد و گویی حماسه ی جوانی و انقلابی ، باری دیگر به سویش باز گشته است.گفت : وای بر تو ، آیا فکر می کنی مسأله ی من مهم نیست ؟

  مرد عصبانی شد و به پیرزن گفت : از این جا برو؛ تو شایستگی دیدار با سرور حاکم مرا نداری .

  پیرزن با عصبانیت جواب داد : وای بر تو ، اگر دیدار با ستم دیدگان شایسته ی حاکم نیست ، پس حاکم شایستگی این را ندارد که در مقامش باقی بماند .

  مرد به یکی از نگهبانان اشاره کرد که پیرزن را بیرون بیندازد . اما او ( پیرزن ) فریادی به صورتش زد که به گوش حاکم رسید . پس در مورد مسأله اش پرس و جو کرد ، سپس بعد از آن به او اجازه داد که وارد شود .

  پس پیرزن با سربلندی وارد شد و حاکم از او پرسید : ای پیرزن ، تو را چه شده است ؟

  گفت : من که خواب بودم ، تو چهار میش مرا دزدیدی !

  پادشاه با تمسخر به او گفت : تو باید برای میش هایت شب را بیدار می ماندی ، نه این که بخوابی .

  پیرزن جواب داد : سرورم ! گمان کردم که شما بیدارید ، پس من خوابیدم .

  در این هنگام پادشاه سرش را پایین انداخت ، سپس رو به یکی از سربازان کرد و گفت : چهار میش به او بدهید .

  پیرزن خارج شد در حالی که لحظه ی شاد و پیروزی را می گذراند . 

 

  کلمات و اصطلاحات درس پنجم

   الاساتذة : ج استاذ : استاد                                          العارفون : ج العارف ، صاحب نظر

  الحضارة : تمدن                                                    لاسیَّـما : مخصوصاً               

  لولا : اگر نبود                                                     صناعة الورق : کاغذ سازی

  ضاع : تباه شد ، گم شد                                            الأرقام الهندیة : اعداد 1 ، 2 ، 3 ، ... که از هند اقتباس

  تأخّـر : عقب ماند                                                                    شده و وارد زبان عربی گردیده است .  

  سَطـَعَ : درخشید                                                    هَـذ َّبوها : آن را منقَّح و پاک ساختند 

  عندما : وقتی که                                                    أوْجَدَ : به وجود آورد

  أراد : خواست                                                      مبتکِـر : ابتکاری

  إلقاء : انداختن                                                      الإحْصاء العُـشـْري : شمارش اعشاری   

  رِداء الجهل : جامه ی جهالت                                     استعمال : به کار گرفتن

  أکتاف : ج کتف : شانه ها                                         الإفرِنج : فرنگ ، غرب     

  اتــّجه : روی آورد                                                کامل التکوین : وجود کامل

  النبراس : چراغ                                                   المَآ ثِـر : ج المَأ ثـَرة ، کار سترگ و بزرگ

  أ ُ سِّـسَ : تأسیس شد                                               المَراصِـد : ج المَـرصَد ، رصدخانه

  طلیطلة : نام شهری در نزدیکی مادرید پایتخت اسپانیا           الأزیاج : ج الزیج ، جدول محاسبه ی چگونگی حرکت

  نـَقـَلَ : برگرداند ، ترجمه کرد                                               سیارات

  المُصَنــَّـفات : ج المُصنف ، تألیف                                ظاهرة الجذب المغناطیسـﻲ : پدیده ی جذب آهن ربایی  

  عندئذ : آن گاه                                                      بحوث جلیلة : مطالعات ارزشمند  

  خاطفة : گذرا                                                      آراء : ج رأي : نظریه

  فـﻲ میدان الطب : در عرصه ی پزشکی                        فترة من الزمن : برهه ای از زمان

  جرَّبَ : آزمایش کرد                                              ثـبّـَتَ : ثبت کرد ، ثابت کرد

  المُخـْتـَبَرات : ج المختبر ، آزمایشگاه                            ثـَبـَّـتوا فـﻲ الماضـﻲ : در گذشته ثابت کردند 

  أنشأ : تأسیس کرد

  حَسبُـﻚ : کافی است ، تو را بس است

  صِناعة الصَّـیدلة : صنعت داروسازی

  الکیمیاء : شیمی

درس پنجم

مسلمانان استادان تمدن جدید هستند .

 

  مسلمانان حق بزرگی بر تمدن جدید دارند . مورخان غربی علوم جدید اثبات کرده اند که اگر مسلمانان نبودند بیشتر علوم قـدیم تبـاه می شـد و نهضـت جدید اروپا ( یعنی رنسانس ) سال هایی که طول آن را کسی جز خدا نمی داند ، عـقـب

می ماند .

  در زمانی که تمدن مسلمانان در اندلس درخشید یعنی در دو قرن سوم و چهارم هجری ( نهم و دهم میلادی ) ، اروپا غرق در دریای توحش ( و بی فرهنگی ) بود .

  و زمانی که خواستند لباس نادانی را از شانه هایشان بیندازند ، رو به مسلمانان کردند تا از آنان بیاموزند ، زیرا غیر از آنان چراغی را نیافتند تا از آن برای دانش ها کسب نور کنند .

  و از سال 1130 میلادی در شهر " طـُلـَیـْطِـلـَة " مدرسه ای برای ترجمه تأسیس شد که مشهورترین تألیفات مسلمانان را از عربی به لاتین منـتقـل نمـود ( برگرداند ) . در این هـنگام غـربی ها تازه فـهمیـدنـد که دنـیـایی غیـر از دنیای عـقب

مانده ی آن ها وجود دارد .

  و اکنون و پس از آن ، باید نگاهی گذرا به دانش هایی بیندازیم که مسلمانان در ان نبوغ یافتند ، سپس آن ها را در شرق و غرب منتشر ساختند . در عرصه ی پزشکی از طریق آزمایش هایی که در آزمایش گاه ها و بیمارستان هایی که احداث نمودند ، تجربه می کردند ، به بررسی بیماری ها و درمان آن ها توجه کردند تا این که مطالب بسیاری به طب قدیم افزودند .

  و تو را بس که بدانی کتاب " ابوالقاسم زهراوی " که از بیست جلد تشکیل شده ، در مورد پزشکی و جراحی به نام " التصریف لمن عجز عن التألیف " و مشتمل بر بیش از دویست شکل از وسایل و ابزار جراحی است و ترجمه ی این کتاب ، منبع پزشکان در غرب بود .

  مسلمانان همان کسانی هستند که پایه های داروسازی را بنا نهادند و در این زمینه کتاب ها تألیف کردند .

  اما شیمی : دانشمندان آگاه اروپا می گویند که مسلمانان پایه های آن را بنا نهادند ، و غربی ها بعضی از ساخته ها و مخصوصاً کاغذ سازی را از آن ها نقل کرده اند . همین طور بیش از پنجاه اسم از اسم های شیمی که مسلمانان آن را وضع کرده بودند ، به زبان خود منتقل کردند ( وارد کردند ) .

  و در زمینه ی علوم ریاضی : مسلمانان اعداد هندی را گرفتند ، آن را اصلاح کرده و روش مبتکرانه ( ابتکاری ) که

شمارش اعشاری بود ، با به کار گرفتن صفر در آن ایجاد کردند ، همان گونه که در این روزگار ما استفاده می شود .

  اما جبر : مسلماً مسلمانان اصول آن را تبیین کردند ( توضیح دادند ) و آن چه که آن را به صورت دانشی مستقل قرار داد ، به آن افزودند و فرنگیان اسم این علم را به زبان خود منتقل کردند .

  اولین کتاب جبر از محمد بن موسی خوارزمی است ( بود ) و مسلمانان علم " مثلثات " را به صورت دانشی مشتقل و کامل ساختند .

 و آثار برجسته ی آن ها در علم نجوم بسیار است . در جای جای سرزمین اسلامی رصدخانه ها ایجاد کردند و این دانش

را از خرافات رماّلی پاک کردند و زیج های ( الأزیاج : ج زیج : جدول محاسبه ی چگونگی حرکت سیارات ) دقیق پر فایده به وجود آوردند . و قائل به کروی بودن زمین و حرکتش به دور محور خود شدند و اسطرلاب دقیق را اختراع کردند و جای بسیاری از ستارگان را مشخص نمودند و مقدار سال شمسی را محاسبه کردند که منبع مهمی برای دانشمندان زمان ما بود .

  آن ها هم چنین در مورد " مکانیک " نوشته اند و نوشته های خود را علم " الحیل " ( چاره ها ) نامیدند . و در باب ایجاد و انتشار صوت تحقیق کردند و پدیده ی جذب آهن ربایی را شناختند . و مطالعات ارزشمندی در علم نور دارند که ( در این مورد ) کسی بر آن ها سبقت نگرفت .

  و نظریات اجتماعی و اقتصادی ابن خلدون در مقدمه ی تاریخ مشهورش ( تاریخ ابن خلدون ) دانشمندان غرب را به شگفتی واداشته است و بسیاری از آن ها او را بنیان گذار علم جامعه شناسی و اصول اقتصاد سیاسی به شمار آوردند .

  اگر چه نیروهای ستم علیه مسلمانان توطئه کردند و آن ها را در برهه ای از زمان از رهبری نهضت علمی بازداشتند،

در گذشته قدرتشان را اثبات کرده اند و می خواهند دوباره صفحات زیبایی را در تاریخ ، با نوآوریشان رقم بزنند که همان طور که دانش آن ها افتخار انسانیت در گذشته بود ، شایسته ی افتخار انسانیت در گذشته باشد .

 

 

 

 

 

 

  ص 43 // تمرین ششم // درس پنجم

 

-          الاغ :   

  گرگ جلو آمد ، در حالی که من حیله ای ( چاره ای ) برای مبارزه با او ندارم .

  پروردگارا ، راهی به من الهام کن ، زیرا زندگیم غیر ممکن است .

  ادعا می کنم که بیمارم تا با نیرنگ و حیله نجات یابم .

-  پس خود را به لنگی می زند و گرگ وارد می شود و الاغ را مورد خطاب قرار می دهد :

  چرا مانند یک فرد لنگ راه می روی ؟ ای با وفاترین دوست !

  چگونه شکایت داری ؟ چه دردی است ؟ در حالی که من بهترین پزشکم !

  پایت را به من نشان بده تا تو را از زخم وحشتناک شفا  دهم .

-          پس گرگ جلو می آید تا پای الاغ را معاینه کند . الاغ می گوید :

  سپاس و تشکر من بر تو باد و خداوند از جانب من به تو جزای خیر دهد .

  خار به پایم آسیب رسانده است ، پس خار را بیرون آور تا مرا راحت کنی .

-  پس گرگ نزدیک می شود و ( الاغ ) با شدت لگدی به او می زند ، در حالی که می گوید :

  و اگر نتوانم تو را بکشم ، پس مرا بخور ، ای گرگ !

  - گرگ در حال جان کندن :

  این چنین زندگیم را به پایان می برم ، سرانجام غرور این چنین است .

  من قصاب هستم . به من چه ( مرا چه ) که ادعای پزشکی الاغ ها را بکنم ؟

  در دروغ گفتن به مردم چیزی جز شر بسیار وجود ندارد .

-          الاغ پس از مرگ گرگ :

  خدا را به خاطر عقل سپاس می گویم ، زیرا نجاتم در عقلم بود .

  خدا را سپاس می گویم زیرا اگر نیرنگ و حیله ام نبود ، زندگیم تباه می شد .

  خداوند به خاطر بردباری و پایداریم ( استقامتم ) برایم عمر نوشت . ( منظور عمر دوباره است . )

 

  کلمات و اصطلاحات درس ششم

 السلوﻚ الحیوانـﻲ : رفتار حیوانی                                الفلاة : دشت ، بیابان                          

  مُجْـتـَمَع : جمع شده ، گرد آمده                                لِـنـَسْـتریحَ : تا آسوده شویم ، تا راحت شویم

  حولَ : پیرامون                                                  الدُّبّ : خرس

  هاهُـنا : این جا                                                   أغارَ : شبیخون زد

  رَوَی : روایت کرد ، حکایت کرد                             أُغیرُ : شبیخون می زنم

  قد رَوَوْا : حکایت کرده اند                                     ما ذا جنیتَ ؟ : چه جنایتی مرتکب شده ای ؟

  السَّـلـَف : پیشینیان                                               لستُ أذکُـرُ : به یاد ندارم ، به خاطر ندارم

  قِـدْماً : در گذشته ، در قدیم                                    أصبحتَ : شدی                            

  أسَـرَّ : افشا کرد                                                أدْنـَی الوَرَی : پست ترین مردم

  الخـَلـَف : آیندگان                                               الفـَطِـن : زیرک ، باهوش

  أذ ْنـَبَ : گناه کرد                                              الفصیح : زبان آور 

  أعْـرَضَ : امتناع کرد                                          السّـاحة : حیاط ، میدان

  فـَلـْـنـَعْـتـَرِفْ : پس باید اعتراف کنیم                          طـَریح : افتاده 

  بَـدَرَ : سر زد                                                   کُـن ِ الذ ّبـیـح َ : تو ( آن ) قربانی باش

  اِستـَتـَرَ : پنهان شد ، مخفی شد                                 هَـیّـا : زود باش

  النـَّـمـِر : پلنگ                                                  اُخرجْ بنا : با ما بیرون بیا

  کَم مِـن : چه بسیا ر 

 

 درس ششم

رفتار حیوانی                                                                   از : احمد شوقی [3]

 

  در جنگلی حیوانات دور هم جمع شده اند .

  شیر :

  ما در این جا گرد آمده ایم تا در کار خویش بنگریم

  طاعون ، آن بیماری لعنت شده ، گریبان گیر ما شده است .

  و حکایت کرده اند که پیشینیان در قدیم برای آیندگان این راز را بیان کرده اند :

  همانا  " وبا " به هر گروهی که گناه کردند ، نزدیک می شود .

  ولی اگر آنان از آن ( گناه ) روی گردانند ، بیماری از بین می رود .

  پس باید به ان چه از ما آشکار شده و آن چه از ما پنهان است ، اعتراف کنیم .

  سپس مفسد و کسی را که به خلق ( مخلوقات ) تعدّی کرده است ، قربانی می کنیم .    

  پلنگ : این همان نظر صحیح است .

  روباه : سرورمان شیر زنده باد ..

  هر کس نظر خود را اظهار خواهد کرد تا ( بیماری ) را از اهل شهر ( مردم ) بر طرف کند .

  شیر :

  پس ای قوم ! این نظر من به شماست ، که آن ، نظر صریح است . ( ای مردم نظر صریح مرا بشنوید . )

  چه بسیار کشته و مجروحی که آنان را در دشت و بیابان رها کرده ام .

  آیا مرا گناهکار می پندارید ؟

  روباه :

  هرگز ، تو سزاوار ستایشی .

  ای پادشاه حیوانات ! همه ی مردم را بکش تا راحت شویم .

  پلنگ :

  اما من بر تمام زمین ترس را پراکنده کرده ام .

  هنگامی که تاریکی فرا رسد ( سایه ی شب ، فرو افتد ) ، می روم و بی تردید کودکان را می دزدم .

  آیا مرا گناهکار می پندارید ؟

  روباه :

  هرگز ، زیرا فضل تو پنهان نیست .

  خرس :

  من در حال خوردن میوه های مزارع ، آن ها را غارت می کنم .

  و هنگامی که از دهی عبور کنم ، دستانم بچه های کوچک ده را خفه می کند .

  آیا آن بر من مذمتی است ؟ ( آیا آن کار من شایسته ی نکوهش است ؟ )

  پلنگ :

  حاشا از این که مذمت را برگزینی .

  روباه در حالی که رو به الاغ می کند :

  و اکنون ای الاغ ، تو را چه شده که با راحتی سکوت اختیار کردی ؟

  بگو .

  گرگ : چه جنایتی انجام دادی ؟

  الاغ :

  من جنایتی نکردم و به یاد نمی آورم که کار زشتی داشته باشم .

  گرگ :

  ای پست ترین خلایق ، از کِـی زیرک و زبان آور شدی ؟

  الاغ :

  یک روز گرسنه بودم و نزدیک بود که شب فرابرسد .

  پس گیاه پژمرده ای را در قسمتی از حیاط دِیر ( صومعه ) افتاده ( بر زمین ) پیدا کردم . 

  روباه : آیا از آن خوردی ؟

  الاغ : بله ، خوردم .

  پلنگ : به تحقیق اعتراف کرده ای .

  گرگ : قربانی باش .

  شیر :

  در قانون ما هر که به مال وقفی دست بزند ، خونش مباح است .

  این کسی است که با خوردن اموال صومعه ها ، " وبا " را آورد و خونمان را مباح ساخت .

  پس او را بگیرید و آتش بزنید و از جسمش برای خداوند قربانی قرار دهید تا شفایمان باشد .

  پلنگ : بشتاب !

  گرگ : با ما بیرون بیا ..

  پلنگ : مرده باد کسی که آسایش ما را نخواهد .

  روباه :

  اگر جوان پر زور و قدرتمند باشد ، کارهای زشتش با ارزش است .

  اما هر گاه ضعیف باشد ، مسلماً استدلالش ضعیف است .